Naxçıvan idmanı

Naxçıvanda milli idman oyunlarının qədim tarixi vardır. Güc, çeviklik və bacarıq tələb edən güləş, at çapmaq, qılınc və gürz oynatmaq, nizə və ox atmaq, üzmək, qaçmaq və s. ənənəvi idman növləri sahəsində keçirilən yarışlar hər zaman bölgədə populyar olmuş, əhali tərəfindən rəğbətlə qarşılanmışdır. Lakin Naxçıvanda professional mənada idmanın tarixi XIX əsrə təsadüf edir.
XIX əsrdə Naxçıvanda bədən tərbiyəsi və idman geniş vüsət almış, XX əsrin 20-ci illərindən başlayaraq ictimai həyatın bir hissəsinə çevrilmişdir. 1924-cü ildə yaradılmış Naxçıvan Bədən Tərbiyəsi Şurası 1930-cu ilədək futbol, yüngül atletika, cıdır, akrobatika, ağır atletika, güləş, voleybol yarışlarının və başqa idman oyunlarının təşkilatçısı olmuşdur. 1937-ci ildə ağır atletika üzrə Azərbaycan birinciliyi Naxçıvanda keçirilmişdir. Naxçıvanda bədən tərbiyəsi və idmanın inkişafında "Dinamo", "Spartak", "Burevestnik", "Məhsul" idman cəmiyyətlərinin, "Ehtiyat Əmək Qüvvələri" cəmiyyətinin (1998-ci ildən Təhsil idman mərkəzi adlanır) böyük rolu olmuşdur. 1940-cı ildə muxtar respublikada 5320 idmançı, 61 idman qurğusu mövcud olmuşdur.
1946-cı ildə Naxçıvanda idmanın 9 növünü təmsil edən 250 nəfərlik gənclər idman məktəbi, 1949-cu ildə isə Naxçıvan şəhər təhsil sistemində 10 idman növünü əhatə edən uşaq-gənclər idman məktəbi yaradılmışdır. 1950-ci ildə bədən tərbiyəsi və idmanla məşğul olanlarm sayı 15481 nəfər, bədən tərbiyəsi kadrlarının sayı 71 nəfər, idman qurğuların sayı 230-a (1 stadion, 12 idman zalı, 197 idman meydançası, 19 atıcılıq tiri, 10 uyğunlaşdırılmış zal və s.) çatmışdır.
1959-cu ildə Azərbaycan Respublikası "Məhsul" cəmiyyətinin Yunan-Roma güləşi (klassik güləş) yarışlarında Naxçıvanın komandası birinci yerə çıxmışdır. 1961-ci ildə Naxçıvan MR qadınlarının birinci spartakiadasında 1849, final yarışlarında isə 319 idmançı mübarizə aparmışdır. 1962-ci ildə Naxçıvan voleybol komandasıAzərbaycan birinciliyində ikinci yeri, futbol komandası isə üçüncü yeri qazanmışdır.
1970-80-ci ilərdə Naxçıvan MSSR-də idman kollektivlərinin və idmançıların sayı xeyli artmışdır. 1970-ci ildə idmançıların sayı 27390 nəfərə (4230-u qadın olmaqla), idman qurğularının sayı isə 322-yə (2 stadion, 21 idman zalı, 251 idman meydançası və s.) çatmışdır. Həmin ildə 12 uşaq-gənclər idman məktəbi və 1 güləş məktəbi fəaliyyət göstərirdi. 1980-ci ildə isə idmançıların sayı 32590-a yüksəlmişdir. İdmanın müxtəlif növləri üzrə məktəblilər arasında spartakiadalar, "Sevinc" futbol kuboku uğrunda yarışlar, "Şahin", "Cəsurlar" hərbi idman oyunları, "Şən startlar", "Möcüzəli dama", "Ağ top", "Pioner" çoxnövlülüyü üzrə yarışlar keçirilməsi ənənəvi şəkil almışdır. Naxçıvanın "Sevinc" futbol komandası 1973-cü ildə Zaqatala şəhərində 13-14 yaşlı uşaqlar arasmda keçirilmiş Azərbaycan yarışlarında birinci yerə, həmin ildə Daşkənddə keçirilmiş Ümumittifaq "Dəri top" birinciliyində isə ikinci yerə çıxmışdır.
1990-cı illərdən sonrakı dövr muxtar respublikanın bədən tərbiyəsi və idman tarixində mühüm mərhələ təşkil edir. 2004-cü ildə muxtar respublikada bədən tərbiyəsi və idmanla məşğul olanların sayı 30439 nəfər olmuş, idman qurğularının sayı isə 1327-yə çatdırılmışdır. 2002-ci ildə 9 idman növü üzrə federasiaya yaradılmışdır. Naxçıvan şəhərində "Dinamo" cəmiyyətinin idman kompleksi və stadionu (2001), 12000 yerlik Naxçıvam MR stadionu və inzibati binası əsaslı surətdə təmir olunmuşdur (2002). Həmçinin, muxtar respublikada İlham Əliyev adına Naxçıvan Olimpiya Kompleksi (2002), Naxçıvan süni örtüklü əl oyunları meydançası (2003) və Üzgüçülük Mərkəzi fəaliyyət göstərir.
Şərur rayon İdman-Sağlamlıq Kompleksi (2002), Süni örtüklü əl oyunları meydançası (2002), 5000 yerlik stadion (2003), Culfa şəhərində Uşaq-Gənclər idman məktəbi (2002), 500 yerlik yaşıl örtüklü stadion (2005), Uşaq-Gənclər Şahmat məktəbi (2005), Şahbuz qəsəbəsində Uşaq-Gənclər Şahmat məktəbi (2005), Sədərək rayonunda 500 yerlik yaşıl örtüklü stadion (2005) istifadəyə verilmişdir.
Naxçıvanın şahmat, sərbəst güləş, karate komandaları Azərbaycan yarışlarında, həmçinin beynəlxalq yarışlarda mükafata layiq yerlər qazanmışdır. Naxçıvan şahmat məktəbinin yetirməsi G.İsmayılov 1993-cü ildə Azərbaycan birinciliyində uğurlu nəticə qazanaraq, Avropa çempionatında iştirak edəcək Azərbaycan komandasının heyətinə daxil edilmişdir. Həmin məktəbin yetirməsi V.Babayev isə Polşada keçirilən beynəlxalq turnirdə bütün rəqiblərinə qalib gəlmişdir.
2002-ci ilin və 2003-cü ilin may aylarında şahmat üzrə beynəlxalq turnir keçirilmiş, Naxçıvan şəhər uşaq-gənclər şahmat məktəbi 1-ci yerə layiq görülmüşdür. 2003-cü il 21 iyun – iyul tarixində Naxçıvan şəhərində gənclər arasında şahmat üzrə dünya çempionatı keçirilmişdir. Dünyanın 30 ölkəsindən 77 şahmatçının iştirak etdiyi çempionatda Azərbaycanı təmsil edən 20 şahmatçıdan 2-si Naxçıvan şahmatçısı olmuşdur.
Naxçıvan güləş məktəbinin yetirməsi, sərbəst güləşçi Ə.Novruzov 2002-ci il 21-27 sentyabrda Estoniyada hərbiçilər arasında keçirilmiş çempionatda qızıl medala layiq görülmüşdür. Naxçıvan voleybolunun yetirməsi N.Qasımova 2003-cü ildən Azərbaycanın qadınlardan ibarət voleybol yığma komandasının tərkibində iştirak edir. 1998-ci ildə boks üzrə Azərbaycan çempionları İ.Kərimov və T.Seyidov Avropa çempionatında yarışmış, İ.Kərimov həm də XXVI olimpiya oyunlarında iştirak etmişdir. A.Məmmədov 1998-ci ildə kikboksinq üzrə Moskvada keçirilmiş dünya çempionatında gümüş medala layiq görülmüşdür. V.Zeynalov pauerliftinq üzrə dəfələrlə Avropa və dünya birinciliyinin qızıl medalını qazanmış, 1999-cu ildə beynəlxalq dərəcəli idman ustası adına layiq görülmüşdür. R.Bağırov 2001-ci ildə həmin növdə Avropa çempionu olmuş, Avropa rekordunu təzələmişdir. Naxçıvan boks federasiyasının yetirməsi C.Sayılov 2003-cü ildə gənclər arasında Avropa çempionu adına layiq görülmüşdür.
2003-cü ildə voleybol üzrə Azərbaycan çempionatının kişilərdən ibarət zona yarışı Naxçıvan şəhərində keçirilmişdir. 2005-ci ilin aprelində Naxçıvan şəhərində futzal üzrə Azərbaycan kubokunun final mərhələsi keçirilmiş və həmin görüşdə Naxçıvanın "Araz" komandası kubokun sahibi olmuşdur. 2006-cı il əsasən fərdi idman növlərindəki nailiyyətlərlə yadda qalmışdır. Xüsuslilə, dzü-do, sambo və taekvando üzrə keçirilən ümumrespublika yarışlarında naxçıvanlı idmançılar uğurlu nəticələr əldə etmişlər. 2007-ci ildə isə muxtar respublika idmançıları Azərbaycan, Avropa və dünya birinciliklərində 37 qızıl, 21 gümüş və 60 bürünc medal qazanmışlar. Ümumiyyətlə, Naxçıvan Muxtar Respublikasında idman hər zaman diqqət mərkəzində saxlanılan və təşviq edilən sahədir. Muxtar respublikanın idmançıları mötəbər yarışlarda müntəzəm olaraq iştirak edir və Azərbaycanın idman şərəfini layiqincə qoruyurlar.

 

2013-cü il Naxçıvanda idman
Geridə qoyduğumuz 2013-cü il Naxçıvan Muxtar Respublika üçün əlamətdar hadisələrlə yadda qaldı. Muxtar respublika rəhbərinin dəstəyi sayəsində son illər bu sahəyə qoyulan infrastruktur öz bəhrəsini verməkdədir. Artıq Naxçıvan təmsilçiləri ölkə, eyni zamanda beynəlxalq turnirlərdə uğur qazanmaqla, adlarından söz etdirməyə başlayıblar. Təbii ki, hər bir uğurun arxasında onun meyarı durur. Cari ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin bu işdə əməyini unutmaq haqsızlıq olardı. Meyar kimi gördükləri işlə blokada vəziyyətində yaşayan Naxçıvan idmançılarının qəribsəməməsi üçün sözün həqiq mənasında hər bir yola əl atdılar.

 

Futbol

2013-cü il Naxçıvan idmanı ilk olaraq futbola qoyulan sərmayə ilə yadda qaldı. Uzun illər futbolsuz qalan muxtar respublikada yenidən peşəkar klub formalaşdırıldı. Təbii ki, 12 illik müddət ərzində futbolu olmayan bir regionda qısa vaxt kəsiyində bunun öhdəsindən gəlmək heç də asan məsələ deyildi. “Araz-Naxçıvan” futbol komandası yenidən “doğulduqda” bu klubun çox yaşamayacağı ölkə mətbuatının gündəmini zəbt etmişdi. Di gəl ki, qurulan düzgün struktur, adılan addımlar işi müsbət yöndə dəyişdirdi. Yay aylarında futbolçu seçiminə başlayan Naxçıvan təmsilçisinin önünə müəyyən problemli səddlər çıxdı. Əvvəlcə, komandanın I divizionda mübarizəsinə icazə verilmədi, sonradan digər klublar Naxçıvana gəlməyi bəhanə etməklə klubumuzun çempionatda çıxışını əngəlləməyə çalışdılar. Bütün çətinliklərə baxmayaraq, “Araz-Naxçıvan” sonadək mübarizə apardı və bu mərhələdə qalib gələrək çempionatda iştirak etməyə qadir oldu. Bu cür qələbə təbii ki, muxtar respublikanın idman sahəsində qazandığı ən böyük qələbələrdən biridi. Hazırda qırmızı-ağlar çempionatın turnir cədvəlinə başçılıq etməklə, nahaq yerə mübarizə aparmadıqlarını bir daha nümayiş etdirdilər.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin 90 illik yubileyi münasibəti ilə bir çox muxtar respublika, ölkə daxil və beynəlxalq turnirlərin keçirilməsi 2013-cü ilə öz damğasını vurdu. Xüsusilə, may ayında Naxçıvanda təşkil edilən güləş üzrə beynəlxalq turnir buna bariz nümunədir. Adıçəkilən tədbirdə bir çox ölkənin pəhləvanları mübarizə aparsa da, sonda muxtar respublika güləşçiləri döşək üzərində öz güclərini göstərdilər. Bu beynəlxalq turnir onu göstərdi ki, Naxçıvan istənilən an reqlamentindən asılı olmayaraq istənilən turniri qəbul etməyə, ona “ev” sahibliyi etməyə qadirdir.

 

Qazanılan uğurlar

Məlum olduğu kimi Naxçıvan Muxtar Respublikasında 12 idman federasiyası fəaliyyət göstərir ki, onların da hamısı cari ildə bir çox idman tədbirləri keçmirməklə yadda qalıblar. Belə federasiyalardan biri də Şahmat federasiyasıdır. Zəka sahiblərimizin geridə qoyacağımız ildə qazandıqları uğurlar göz oxşayır. 2013-cü ildə federasiya mötəbər turnirlərdən birini Naxçıvanda keçirməyə müvəffəq oldu. Təbii ki, burda idman nazirliyinin də əməyini unutmaq olmaz. 21 aprel – 2 may tarixlərində Naxçıvan Şahmat Mərkəzində ümummilli lider Heydər Əliyevin 90 illik yubileyinə həsr olunmuş “Naxçıvan Open-2013” Beynəlxalq Şahmat festivalında 60 şahmatçımız iştirak edib. Bizləri qürurlandıran odur ki, onlar 16 ölkədən 31 qrossmeyster, 13 beynəlxalq usta və 9 FİDE ustası arasında 14 mükafat qazanıblar. Bu möhtəşəm turnirlə yanaşı şahmatçılarımız Respublika Şahmat Olimpiadasında da uğurla çıxış ediblər. Ümumiyyətlə, Şahmat Federasiyasının işi bununla yekunlaşmayıb. Bir çox zəka sahibimizin 2013-cü ilin müəyyən aylarında Serbiya, İspaniya, Türkiyə, Danimarka, Gürcüstan və digər ölkələrdə qazandığı uğurlar da bu ildə Naxçıvan idmanına öz töhfəsini verdi.
Cari ilin son ayının 7-də Naxçıvan Muxtar Respublikası Atıcılıq Federasiyasının Atıcılıq Mərkəzi istifadəyə verilmişdir. Atıcılıq Mərkəzinin ərazisində oxçuluq idman növü ilə də məşğul olmaq üçün hədəflər quraşdırılmış, ox və yay alınmışdır. Ox meydançasında atışlar eyni zamanda iki xətt üzrə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulub. Burda tir meydançası da istifadəyə verilmiş, bu məqsədlə silah alınmış, 10 və 25 metrlik məsafələrdə tirlər quraşdırılmışdır. Mərkəzdə eni 54, uzunluğu isə 93 metr olan Peyntbol meydançası yaradılmış, ikihissəli 150 yerlik tribuna inşa olunmuşdur. Tribunanın bir hissəsi peyntbol, bir hissəsi isə stend və sportinq yarışlarının izlənilməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bu möhtəşəm mərkəzin açılışında Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbov iştirak etmişdir. Ali Məclisin Sədri açılış mərasimində bunları demişdir: “Muxtar respublikada idman federasiyaları yaradılarkən onların qarşısında gənc idmançıların yetişdirilməsi ilə yanaşı, idmanın kütləviliyinə nail olmaq da əsas vəzifə kimi qoyulmuşdur. Çünki idmanın kütləviliyinin təmin olunması fiziki cəhətdən sağlam gənc nəslin yetişdirilməsində vacib amildir. Naxçıvan Muxtar Respublikası Atıcılıq Federasiyasının fəaliyyətə başlaması və onun Atıcılıq Mərkəzinin yaradılması da bu sahədə həyata keçirilən tədbirlərin davamıdır. Mərkəzdə gənclərin atıcılıq idman növləri ilə məşğul olmaları üçün hər cür şərait vardır. Burada stend və sportinq atıcılığı ilə yanaşı, əyləncəli idman növlərinə də üstünlük verilmiş, tir, peyntbol və digər sahələr istifadəyə verilmişdir. Bu da gənclərin asudə vaxtının səmərəli təşkilinə şərait yaradacaqdır. Eyni zamanda quraşdırılan müasir avadanlıqlar mərkəzdə beynəlxalq yarışların keçirilməsinə, ərazinin düzgün seçilməsi isə təhlükəsizlik qaydalarına tam əməl edilməsinə imkan verəcəkdir. Muxtar respublikanın ümumtəhsil məktəblərinin və Heydər Əliyev adına Hərbi Liseyin Atıcılıq Federasiyası ilə əlaqələri genişləndirilməli, təlimlər təşkil edilməli, şagird və kursantlara silahdan istifadə qaydaları öyrədilməli, onların ilkin hərbi hazırlıq səviyyələrinin yüksəldilməsi diqqət mərkəzində saxlanılmalıdır. Qısa müddətdir, fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, hazırda federasiyanın 300-dən artıq üzvü vardır. Atıcılıq Federasiyası bundan sonra da gənclərin bu idman növünə marağının artırılması sahəsində fəaliyyətini gücləndirməli, kütləvilik təmin olunmalıdır”.

 

 

 

 

 

Nəticələr


6
0
16.11.2017 14:00
ƏTRAFLI

Turnir cədvəli

N klub o q h m t/f x
1 Araz-Naxçıvan 8 8 0 0 41-4 24
2 NDU 8 5 1 2 26-16 16
3 Əlincə 8 4 3 1 17-12 15
4 Babək 8 3 2 3 12-13 11
5 Dübəndi 8 3 1 4 13-17 10
6 Sədərək 8 2 1 5 15-26 7
7 Kəngərli 8 2 1 5 16-26 7
8 Arpaçay 8 2 1 5 14-25 7
9 Batabat 8 2 0 6 16-30 6

Bombardirlər

Turqay İbrahimov - 11 (Araz-Naxçıvan)

Samir Kərimov - 11 (NDU)

İbrahim Əliyev - 6 (Araz-Naxıvan)

 

REKLAM